Hoşgeldin Misafir ! (GirişÜye Olun)

ASKERLİK HİZMET SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMLERDE HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK ÇALI
Konuyu Açan Kişi: Y.ERCAN
Cevap Sayısı: 0
Görüntülenme Sayısı: 1002

Cevapla 
 
Değerlendir:
  • 0 Oy - 0 Yüzde
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
ASKERLİK HİZMET SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMLERDE HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK ÇALI
Yazar Mesaj
Y.ERCAN
YÖNETİCİ
******
Mesajlar: 18,418
Tarih: May 2008
Üye no: 4845
Nerden: İstanbul
Rep Puanı: 86
Mesaj: #1
ASKERLİK HİZMET SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMLERDE HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK ÇALI
[Resim: image-A575_4DA990D0.jpg]

Yazar:Murat ÜNLÜ
E-Yaklaşım / Nisan 2011 / Sayı: 220

ASKERLİK HİZMET SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMLERDE HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI
Başlıklı Makalenin Tüm Yasal Hakları
Yazarı : Murat ÜNLÜ / (SGK Müfettişi) 'ne ait olup Yaklaşım Dergisi Nisan 2011 Sayı 220 de yayınlanmıştır.

I- GİRİŞ

Askerlik, 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nda da belirtildiği şekilde, her sağlıklı Türk erkeğinin yerine getirmesi zorunlu bir hizmettir. Ayrıca ülkemizde askerlik yükümlülüğü toplumumuzda kutsal sayılan bir vatan borcudur. Kişilerin, muvazzaf askerlik görevlerinin yanı sıra; sonradan değişen ve gelişen yeni teknolojiye uyum sağlanması amacıyla eğitimlerinin yenilenmesi, yeni bilgilerin verilmesi veya seferberlik ilanı gibi amaçlarla, askerlik hizmetine alınmaları söz konusudur. İşte bu kişilerin, yaşamlarının bu döneminde, askerlik görevi nedeniyle, kısa veya uzun süreli olarak çalışma hayatından ayrılmaları gerekir. Kişilerin askerlik görevini yerine getirmek için çalışma hayatından ayrılmaları nedeniyle, işverenle olan iş ilişkileri ve bu döneme ait sosyal güvenlik hakları, hukukumuzda özel olarak korunmuştur.

Askerlik yükümlülerinin, askerlik hizmetini yaptığı süre içinde izinli bulunduğu, ya da hava değişimi aldığı dönemlerde yaygın olarak hizmet akdi ile çalıştıkları görülmektedir. Özellikle kalifiye işçilerin izinli, istirahatlı bulundukları sürelerde askere gitmeden önce çalıştıkları işyerlerinde çalışmaları çok sık rastlanmaktadır. Ancak bu durumdaki kimselerin çalıştıkları sürece sigortalı sayılıp sayılmayacakları hep tartışma konusu olmuştur. Konunun kamuoyunda tartışılmasının en büyük nedeni gerek mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nda gerekse de 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda askerlik hizmetini yapmakta olan yükümlülerin sigortalı sayılmayacağı belirtilmesine rağmen yargı kararlarında tam tersi hükümlerin verilmesidir.

II- MEVZUAT AÇISINDAN ASKERLİK SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMDE ÇALIŞMA

Mülga 506 sayılı yasanın sigortalı sayılmayanlar başlıklı 3. Maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde askerlik hizmetini yapmakta olan yükümlülerin hizmet akdine tabi olarak çalışmaları halinde sigortalı sayılmayacakları ifade edilmiştir. Bunun gibi 5510 sayılı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “Askerlik hizmetini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri,…sigortalı sayılmaz.”hükümleri bulunmaktadır.

28.08.2008 tarih ve 26981 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 10. maddesi (ç) bendinde ise, 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesi birinci fıkrasının (b) bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentleri kapsamında sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere[1], muvazzaf askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencilerinin sigortalı sayılmayacakları hüküm altına alınmıştır.

Sosyal güvenlik mevzuatında bu bakış açısı; 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 78. maddesine göre, muvazzaf askerliğini yapmakta olanlara hava değişimi gibi sağlıkla ilgili izinlerin üç ayı, normal izinlerin ise her yıl içinde bir ayı veya Bakanlar Kurulu'nca verilecek genel mahiyetteki izin süreleri muvazzaf askerlik hizmetinden sayılmaktadır. Bu bakımdan, askerlik hizmetini yapmakta iken sağlık sebebi veya izinli olarak kıtasından geçici olarak ayrılanların, muvazzaf askerlik hizmetinden sayılması gereken süre içinde herhangi bir işyerinde çalışmaları halinde, 5510 sayılı SSGSS Kanunu’nun yukarıda belirtilen ilgili maddesi gereği sigortalı sayılmamaları şeklindedir.

3- YARGITAY KARARLARI AÇISINDAN ASKERLİK SÜRESİ İÇİNDE İZİNLİ OLUNAN DÖNEMDE HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK ÇALIŞMA

Yargıtay, izinle erken terhis edilen askerlik yükümlülerinin izinli oldukları sürede hizmet akdi ile çalışmaları halinde sigortalı sayılmaları gerektiği konusunda görüş birliğindedir. Bu görüşün temel dayanaklarından biri, hizmet akdi ile çalışan askerlik yükümlülerinin de birlikte çalıştıkları sigortalılar gibi aynı derecede iş kazası ve meslek hastalığı risklerine maruz kaldıklarıdır. Diğerlerinin bu risklere karşı yasa tarafından korunur iken askerlik yükümlülerinin korunmaması yasa koyucunun amacına ters düşeceği gibi[2] adil de olmayacaktır.

Nitekim Yargıtay Onuncu Hukuk Dairesi’nin 17.11.1983 tarih ve E. 4296, K. 583 sayılı Kararı’nda “…iş yerindeki bu kimseler, işyerindeki diğer sigortalı işçiler ile birlikte aynı sigorta olaylarının tehdidi altındadırlar ve dolayısıyla aynı yasal korumaya duyulan gereksinme, bunlar içinde söz konusu olup aynı kanuni korumadan istifade etmeleri, yani sigortalı sayılmaları kanun koyucunun maksadına uygun düşer” denilmektedir.

Aynı kararda, terhis tarihindeki izinlerin ara izinlerden farklı olduğu, terhis tarihindeki izinlerde askerlik görevi ile ilgili fiili ilişkinin kesildiği de ifade edilmiştir.

Yargıtay konuyla ilgili olarak vermiş olduğu yakın tarihli bir kararında[3]; “5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun 2. maddesinde, bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı belirtilmiştir. Anılan Kanun kapsamında sigortalı sayılmanın koşulları; hizmet akdine göre çalışma, sözleşmede öngörülen edimin ( hizmetin ) işverene ait iş yerinde veya iş yerinden sayılan yerlerde görülmesi, kanunda açıkça belirtilen sigortalı sayılmayacak kişilerden olunmamasıdır. Bu yönde, anılan Kanunun Sigortalı Sayılmayanlar başlığını taşıyan 3. maddesinin 1-E bendine göre, askerlik hizmetlerini yapmakta olan yükümlülerin 506 sayılı Kanun uygulamasında sigortalı sayılmayacakları öngörülmüştür. Bu düzenleme; bir kamu hizmeti olan askerliği yapmakta olan kişilerin, askerlik yükümü nedeniyle yaptığı çalışmaları kapsamakta olup; Kanunun, sigortalı niteliğini kazanmak için hizmet akdine göre çalışmayı öngören esasının zorunlu bir sonucu olarak sigortalı olarak kabul edilmemenin nedeni, askeri kuruluşlarda geçen ve askerlik yükümüne dayanan çalışmalarda hizmet akdinin söz konusu olmamasıdır. Ancak, askerlik hizmetinden izinli olunan dönemlerde hizmet akdine dayalı olarak bir veya birkaç işverenin işyerinde geçen çalışmalar yönünden ise, anılan madde; sigortalı olunması için engel bir hüküm içermeyip, sırf askerlik yükümlüsü bulundukları için çalışanları sigortalı saymamak gibi bir durum yaratmamaktadır. Kaldı ki, bu yolda bir düzenlemeyi haklı kılacak bir neden yoktur. Zira, bu çalışanların, aynı sigorta olaylarının tehdidi altında oldukları işyerindeki diğer sigortalıların sahip oldukları yasal korunmadan yararlandırılarak sigortalı olarak kabul edilmeleri, kanun koyucunun amacına uygun düşer.” demek suretiyle askerlik süresi içinde geçen ancak izinli olunan dönemde hizmet akdine tabi olarak yapılan çalışmaları geçerli saymış ve kişinin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğine karar vermiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, mevzuatta geçen “askerlik hizmetlerini yapmakta olan yükümlülerin” sigortalı sayılmayacakları ifadesinden fiilen askerlik hizmetinin yapıldığı sürenin anlaşılması gerektiği şeklindedir. Buna göre ise izin veya hava değişimi raporu[4] süresi içindi hizmet akdi ile çalışanların sigortalı sayılmaları gerekmektedir.

Ayrıca 1111 sayılı Askerlik Kanunu ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’na baktığımız zaman, yükümlünün, askerden izinli olarak geldiği dönemde, bir işyerinde çalışmasını engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır.

IV- SONUÇ

Gerek mülga 506 sayılı SSK md. 3-I/E’ de gerekse de 5510 sayılı SSGSS Kanunu md. 6/ç’ de askerlik hizmetini yapmakta olanlar sigortalı sayılmadığından, askerlik hizmetini yapanların izin veya hava değişimi raporu aldıkları sürede hizmet akdi ile çalışmaları halinde de sigortalı sayılmayacakları hüküm altına alınmıştır. Ancak Yargıtay, mevzuatın aksine “askerlik hizmetini yapmakta olanlar yükümlüler” veya “Askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri” ifadesinden fiilen askerlik hizmetinin yapıldığı sürenin anlaşılması gerektiği şeklindedir. Dolayısıyla da fiilen askerlik hizmetinin yerine getirilmediği izin veya raporlu olunan sürelerde hizmet akdine tabi olarak çalışılması halinde kişinin sigortalı sayılacağı kanaatindedir. Bizim de katıldığımız bu görüşün nedeni; hizmet akdi ile çalışan askerlik yükümlülerinin de birlikte çalıştıkları sigortalılar gibi aynı derecede iş kazası ve meslek hastalığı risklerine maruz kalma tehlikesi ve riskidir. Zira bu riskin gerçekleşmesi halinde kanun koyucunun amacına aykırı bir durum ortaya çıkacaktır.


--------------------------------------------------------------------------------

(*) Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi

[1] 510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bentleri kapsamında sigortalı sayılanlar; ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolaysıyla gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlardır. 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesi birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bentleri kapsamında sigortalı sayılanlar ise, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları ile diğer şirket ve donatma iştiraklerinin tüm ortaklarıdır.

[2] Resul ASLANKÖYLÜ, Sosyal Sigorta Kanunu Yorumu, Ankara 2003

[3] Yrg. 10. HD.’nin, 11.05.2009 tarih ve E. 2008/2182, K. 2009/8588 sayılı Kararı.

[4] Yrg. 10. H.D.’nin, 21.02.2000 tarih ve E. 798, K. 932 sayılı Kararı’nda “Dört aylık hava değişim raporu alan askerlik görevi yükümlüsü raporlu olduğu dönemde, sigortalı bir işte çalışmışsa bu çalışmalar sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısından sayılacağına” hükmetmiştir.

Muhasebe ve Mevzuat Grubu

Hüseyin Ust Mevzuat Forumu Facebook Sayfası

Kişisel Blog Sayfam
16-04-2011 04:54 PM
Web Sayfasını Ziyeret Edin Tüm Mesajlarını Bul Alıntı Yaparak Cevapla
« Önceki | Sonraki »
Cevapla 


Forum'a Git: