Hoşgeldin Misafir ! (GirişÜye Olun)

İKİ GÜNLÜK İSTİRAHAT DÖNEMİNİN ÜCRETİNİ İŞVEREN ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR?
Konuyu Açan Kişi: hust59®
Cevap Sayısı: 0
Görüntülenme Sayısı: 4685

Cevapla 
 
Değerlendir:
  • 0 Oy - 0 Yüzde
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
İKİ GÜNLÜK İSTİRAHAT DÖNEMİNİN ÜCRETİNİ İŞVEREN ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR?
Yazar Mesaj
hust59®
İmtiyaz Sahibi
*******
Mesajlar: 5,366
Tarih: Jul 2007
Üye no: 4
Nerden: İstanbul / Bolu
Rep Puanı: 26
Mesaj: #1
İKİ GÜNLÜK İSTİRAHAT DÖNEMİNİN ÜCRETİNİ İŞVEREN ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR?
SGK TARAFINDAN GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ VERİLMEYEN İKİ GÜNLÜK İSTİRAHAT DÖNEMİNİN ÜCRETİNİ İŞVEREN ÖDEMEK ZORUNDA MIDIR?

BAŞLIKLI MAKALENİN YASAL TÜM HAKLARI

Yazar:Mehmet KARA(*) ' YA AİT OLUP

Yaklaşım / Şubat 2011 / Sayı: 218' DE YAYINLANMIŞTIR


I- GİRİŞ
Bireyler, günlük hayatta çeşitli riskler ile karşı karşıyadır. İş kazası, hastalık, iş göremeyecek derecede sakatlık veya maluliyet her gün karşılaşabileceğimiz risklerdendir. Kişinin bu riskler karşısında kendisini ve bakmakla yükümlü olduğu eşi, çocukları veya ana babasını güvenceye almak istemesi hayatın olağan akışında doğal bir istektir. Daha da ötesinde herkesin sosyal güvenceye sahip huzurlu yaşaması en temel hakkıdır. Kişinin iş kazası geçirmesi, meslek hastalığına yakalanması, doğum veya hastalık nedeniyle iş görememesi halinde devlet eliyle gerekli yardımlar yapmakta, herkesin sosyal güvenlik şemsiyesi altında toplanması amaçlanmaktadır. Örneğin, herhangi bir nedenle hastalanan sigortalıya hastalığı nedeniyle işyerinde çalışamadığı günler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.
Geçici iş göremezlik; geniş anlamıyla çalışanların çeşitli nedenlerle belli bir süre çalışamaması durumudur. Diğer bir ifade ile sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama hâlidir(1). Geçici iş göremezlik ödeneği ise; sosyal sigortacılık bakımından, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigorta kollarından istirahatlı bulunan sigortalıya işten kaldığı günler için SGK tarafından ödenen parasal yardımdır.
Geçici iş göremezlik ödeneği ile ilgili yasal düzenlemelere baktığımızda, sigortalının hastalanması halinde geçici iş göremezlik ödeneğinin üçüncü günden başlamak üzere ödeneceği belirtilmiştir. Ancak iki günlük istirahat raporu alınması halinde bu dönem ile ilgili olarak bir bilgiye yer verilmemiştir. Makalemizde öncelikle geçici iş göremezlik ödeneği hakkında genel bilgiler verdikten sonra, hastalık nedeniyle iki gün iş göremeyen sigortalının bu dönemde mevzuat karşısındaki durumunu, SGK tarafından ödenmeyeceği belirtilen ilk iki gün için geçici iş göremezlik ödeneğini işverenin ödemek zorunda olup olmadığını anlatmaya çalışacağız.

II- GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
A- ÖDENEK İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalı için herhangi bir prim ödeme gün sayısı şartı aranmamaktadır.
4/a’lı (eski adıyla SSK’lı) ile yine 4/a kapsamında bazı sigorta kollarının uygulandığı sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalığı halinde, 4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalıların analığı halinde SGK’ca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması ve ayrıca iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması yeterlidir.
4/b’lilere (eski adıyla Bağ-Kurlulara) iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık halinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla, yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenmektedir.
B- ÖDENEK KİMLERE VERİLİR?
SGK’ca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için,
- 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5. madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için,
- 4/a’lı (eski adıyla SSK’lı) ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar ile tarımsal faaliyette bulunan sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için
geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.
C- İSTİRAHATLİ OLAN SİGORTALILARIN SGK’YA BİLDİRİLMESİ
4/a (eski adıyla SSK) ile yine 4/a kapsamında bazı sigorta kollarının uygulandığı 5510 sayılı Kanun’un 5. maddesine tabi sigortalıların istirahatli oldukları süreler için işyerinde çalışmadıklarına dair bildirimin işverenlerince zorunlu olarak elektronik ortamda gönderilmesi amacıyla “İstirahatli Olan Sigortalıların İşyerinde Çalışmadıklarına Dair Bildirimin İşverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumuna Gönderilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”(2) yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu kapsamda, geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi esnasında Kanun’un 4/a maddesi kapsamındaki sigortalının istirahatli olduğu dönemde işyerinde çalışıp çalışmadığı bildirilmesi gerekmektedir. Çünkü sigortalının, istirahatli olduğu dönemde işyerinde fiili olarak çalışmaması gerekmektedir. Hâlihazırda iki gün istirahat raporu alan sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği verilmediğinden SGK’ya çalışmadığına dair bildirim yapılmasına gerek yoktur.

III- İKİ GÜN İSTİRAHATLİ SİGORTALIYA İŞVEREN ÜCRET ÖDENMEK ZORUNDA MIDIR?
4857 sayılı İş Kanunu’nda hastalık nedeni ile çalışılmayan günlerde SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği aylık ücretli işçilerin ücretlerinden mahsup edileceği hükmü yer almaktadır. Ancak uygulamada işveren dilerse atıfet şeklinde SGK tarafından verilen geçici iş göremezlik ödeneğini mahsup etmeksizin tam ödeyebilir(3).
Hastalık nedeniyle iş göremeyen sigortalıların üçüncü günden başlamak üzere geçici iş göremezlik ücreti alabileceğini yukarıda bahsetmiştik. Sigortalının iş göremediği dönemde SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verildiğinden, işverenin sigortalıya ayrıca ücret ödeme zorunluluğu bulunmamaktadır. Hastalık nedeniyle iki gün istirahat raporu alan sigortalıya SGK herhangi bir ödeme yapmamaktadır. Bu durumda akla şu soru gelmektedir. Sigortalının hastalık nedeniyle iş göremediği iki günlük sürede kendisine herhangi bir ödeme yapılmayacak mıdır? SGK tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı göz önünde tutulduğunda söz konusu dönemde işverenin ücret ödeme zorunluluğu var mıdır? Sigortalının iş göremediği iki günlük sürenin işveren tarafından ödenmesinin zorunlu olduğu yönünde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu veya 4857 sayılı İş Kanunu’nda bir hüküm bulunmamaktadır. Öğretide 5510 sayılı Kanun’un, kamu hukuku alanında yer aldığı savunulmaktadır. Bu yüzden 5510 sayılı Kanun kapsamında yer almayan bir hükmün yine kamu hukuku içerisinde aranması doğru olacaktır.
Diğer taraftan sigortalının/işçinin haklarını özel hukuk alanında araması geçerli bir yoldur. Kamu hukuku içerisinde yer almayan iki günlük iş göremezlik ödeneğinin işverence ödenmesi gerekip gerekmediği hususu için Anayasa ve özel hukuk kapsamında yer alan Borçlar Kanunu’na bakılmasının yerinde olacağı düşüncesindeyiz. İşçi-işveren arasındaki iş ilişkisi içinde işverenin işçiyi koruma borcu bulunmaktadır. Konuyla ilgili Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 60. maddesinde herkesin sosyal güvenceye sahip olması gerektiği ve bunun devletin bir görevi olduğu belirtilmektedir. Ayrıca önemli bir husus olarak konuyla ilgili 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 328. maddesinde “Uzun müddet için yapılan hizmet akdinde, işçi hastalıktan ve askerlikten veya bu gibi sebeplerden dolayı kusuru olmaksızın nispeten kısa bir müddet için işi ifa edemediği takdirde o müddet için ücret istemeğe hakkı vardır” denilmektedir.
Sosyal güvenlik alanını düzenleyen kanunlarda bulunmayan hükümle ilgili Borçlar Kanunu’nda açık hüküm bulunmaktadır. Buna göre işçinin, hastalık nedeniyle iki günlük ücretini işverenden istemeye hakkı vardır. Ancak söz konusu talebi sosyal güvenlik hukuku çerçevesinde değil, özel hukuk kapsamında iş mahkemesine açacağı bir dava ile isteyebilecektir. İki günlük ücretin çok düşük bir meblağ olması, ülkemizdeki mahkemelerin iş yükü nedeniyle davaların uzun sürebilme ihtimali göz önünde tutulduğunda konuyla ilgili herhangi bir dava açılmaması doğaldır. Özel hukuk alanında iki günlük iş göremezlik ödeneği ile ilgili bir dava açılması halinde emsal teşkil etmesi açısından önemli olacağı düşüncesindeyiz.

IV- SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Sigortalılara/işçilere iş kazası, meslek hastalığı, doğum ve hastalık nedeniyle iş göremediği dönemlerde SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir. Hastalık nedeniyle iş göremeyen sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği üçüncü günden başlamak üzere verilmektedir. Diğer bir ifade ile iki günlük iş görememe halinde herhangi bir ödeme yapılmamaktadır. Bu noktada iki günlük sürede sigortalıya herhangi bir ödeme yapılıp yapılmayacağı veya SGK tarafından karşılanmayan süre için işverenin ödeme yükümlüğü bulunup bulunmadığı önem kazanmaktadır. Konu hakkında sosyal güvenlik hukukunun uygulama kanunu olan 5510 sayılı Kanun’da herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer taraftan özel hukuk alanında genel esasları düzenleyen Borçlar Kanunu’nda uzun müddet için yapılan hizmet akdinde, işçi hastalıktan ve askerlikten veya bu gibi sebeplerden dolayı kusuru olmaksızın nispeten kısa bir müddet için işi ifa edemediği takdirde o müddet için ücret istemeğe hakkı vardır denilmektedir. Bu hükümler çerçevesinde sigortalının iş göremediği iki günlük ücretini işverenden isteme hakkını doğuracağı düşüncesindeyiz. Ne var ki konunun uygulama kanunu 5510 sayılı Kanun’da ve 4857 sayılı İş Kanunu’nda yer almaması, özel hukuk alanında yer alan Borçlar Kanunu’nda yer alması yasal dayanak açısından göreceli bir durum haline getirmektedir. Sosyal güvenlik alanının temel konuları olan hizmet akdi, ücret ve işveren ödevlerinin Borçlar Kanunu’nda düzenlenmesi göz önünde tutulursa, hastalık nedeniyle iki günlük ücret hususunda da başvurulması gereken bir alan olarak görülmesi gerektiği düşüncesindeyiz. Konunun sigortalılar açısından bir hak kaybı olduğu açıktır. Bu noktada hastalık nedeniyle iki günlük iş göremediği günlerin ücretini kimin ödeyeceği hususunda Borçlar Kanunu hükümleri de göz önünde tutularak sosyal güvenlik alanının uygulama kanunu olan 5510 sayılı Kanun’da düzenlenmesinin konu hakkındaki boşluğu doldurması ve sigortalıların hak kaybını önlemesi açısından önemli olduğu kanaatindeyiz.

* Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi, Pendik Sosyal Güvenlik Merkez Müdür V.
(1) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği
(2) 12.05.2010 tarih ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
(3) Zekai KALAY, “İstirahatli Dönemlerde Atıfet Şeklinde Yapılan Ücret Ödemesi”, Yaklaşım, Ağustos 2010, Sayı: 212.

Hüseyin ÜST
S.M.M.M.
06-02-2011 01:36 PM
Web Sayfasını Ziyeret Edin Tüm Mesajlarını Bul Alıntı Yaparak Cevapla
« Önceki | Sonraki »
Cevapla 



Forum'a Git: