Hoşgeldin Misafir ! (GirişÜye Olun)

İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI VE ÖZELLİKLERİ
Konuyu Açan Kişi: hust59®
Cevap Sayısı: 0
Görüntülenme Sayısı: 5289

Cevapla 
 
Değerlendir:
  • 0 Oy - 0 Yüzde
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI VE ÖZELLİKLERİ
Yazar Mesaj
hust59®
İmtiyaz Sahibi
*******
Mesajlar: 5,377
Tarih: Jul 2007
Üye no: 4
Nerden: İstanbul / Bolu
Rep Puanı: 26
Mesaj: #1
İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI VE ÖZELLİKLERİ
İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI VE ÖZELLİKLERİ





Yazar: H.Bayram ÇOLAK*

E- Yaklaşım / Şubat 2009 / Sayı: 194



GİRİŞ

İş Hukuku çerçevesinde işçi ile işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen temel hukuki metin iş sözleşmeleridir. İş sözleşmeleri çerçevesinde işçi işverene karşı, işveren de işçiye karşı belli edimleri taahhüt etmektedir.

Aşağıda 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında, iş sözleşmesi ve unsurları üzerinde durulacaktır.
A- İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI

Borçlar Kanunu’nun 313. maddesine göre hizmet akdi, öyle bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeği ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.

Aynı kavram İş Kanunu’nun 8. maddesinde ise bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir” şeklinde tanımlanmaktadır.

Yukarıdaki tanım incelendiğinde iş sözleşmesinin aşağıda sayılan unsurlarının ön plana çıktığı görülmektedir:

1- İş Unsuru

İş sözleşmesine temel unsuru bir edim, bir iş içermesidir. İş sözleşmesiyle işverenden ücret talep edilebilmesi için işçi tarafından belli bir işin yapılması gerekir. Yapılacak işin bu anlamda nitelik gerektirip gerektirmemesi veya bedenen yapılıp yapılmaması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Bu anlamda yapılacak iş çok basit anlamda fiziki gücün kullanımını gerektiren bir iş olabileceği gibi fikri anlamda yapılması gereken bir edim de olabilir.
2- Ücret Unsuru

İş sözleşmesinin önem taşıyan unsurlarından birisi de, işçi tarafından yerine getirilen edim sonucu ücrete hak kazanılması ve yapılan işin sonucunda işveren tarafından işçiye bir ücret ödenmesidir. Ücret ödemesinin söz konusu olmadığı durumlarda iş sözleşmesinin varlığından bahsetmek doğru değildir.

3- Bağımlılık Unsuru

İş sözleşmesinin diğer bir önemli unsuru ise bağımlılık ilişkisidir. İş sözleşmesinin taraflarından olan işçi yapacağı edimleri işverenin sözleşme ile çizdiğe çevrede onun emir ve talimatları doğrultusunda yerine getirmek durumundadır. İşçinin bu anlamda bağımsız hareket etmesi, kendi başına davranması söz konusu değildir. İşçinin iş gücünü, ücret karşılığı işverenin emrine vermesiyle bağımlılık unsuru gerçekleşmektedir. Bağımlılık unsuru bakımından belirleyici kıstas, işçinin edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde ifa etmesidir.

Bağımlılık unsurunun varlığı için fiili gözetim ve denetim altında olmak ve işyerinde çalışmak zorunlu koşullar değildir. İşyeri ile işçi farklı ülkelerde bulunması bağımlılık , unsurunun yokluğu anlamına gelmez[1].



II- İş Akdinin Özellikleri

1- Şekil serbestisi: İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir. Kural olarak işçi ile işveren arasında yapılan iş sözleşmesinin istisnalar dışında yazılı düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.

Bununla birlikte süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.

Ancak İş Kanunu’nda her ne kadar iş sözleşmenin özel bir şekle tabi olmadığı belirtilmiş ise de, hukuki ihtilaflarda ispat aracı olması açısından iş sözleşmesinin yazılı bir şekilde yapılması daha doğrudur.

2- Vergi vb. yükümlülüklerden istisna olmaları: Kanun’un 8. maddesine göre yazılı yapılan iş sözleşmeleri, damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.


III- Kimler İş Sözleşmesi Yapabilir

Medeni Kanun hükümlerine göre temyiz gücüne sahip, reşit olmuş ve kısıtlı bulunmayan kişiler tam ehliyetli sayıldıklarından dolayı her türlü hukuki işlem yapmaya da yetkileri bulunmaktadır. Bu çerçevede yapılan iş sözleşmelerinin geçerli olması için işçi ve işveren tarafının ehil olmaları yeterlidir.

Bunun dışında hukukun genel ilkeleri kapsamında temyiz gücüne sahip ve reşit olmakla birlikte kısıtlanmış olan bir kişinin iş sözleşmesi yapabilmesi vasisinin izninin alınması gerektiği de tabidir. Temyiz gücüne sahip olan, hacir altında olmayan, ancak yaş şartından dolayı reşit kabul edilmeyen çocuklar da velilerinin veya vasilerinin izni ile iş sözleşmesi yapabilirler.


Iv- İş Sözleşmesinin Sınırları

Borçlar Hukuku çerçevesinde kanunlara, ahlaka, adaba, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı olmadığı sürece işçiler veya işverenler Anayasa’nın 48. maddesinde yer alan , “herkes dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir.” hükmü gereğince istedikleri kişilerle birlikte çalışabilir ve iş sözleşmelerinin koşullarını da istedikleri gibi kararlaştırabilirler. Dolayısıyla iş sözleşmesi yapma özgürlüğü sayılan nedenlerle de sınırlandırılabilir.



V- İş Akdinde Bulunması gereken Hususlar

İş sözleşmesinde bulunması gereken hususlar konusunda 4857 sayılı Yasa’da açık bir hüküm olmamasına rağmen düzenlenen iş sözleşmelerinde aşağıda belirtilen hususların bulunmasında yarar bulunmaktadır:

1- İşveren ve işçinin ad ve kimlikleri,

2- Yapılacak iş,

3- İşyerinin adresi,

4- Süresi belirli sözleşmelerde sözleşmenin süresi,

5- Ücret, ödeme şekli ve zamanı,

6- Var ise tarafların ileri sürdükleri özel şartlar,

7- Hizmet akdinin yapıldığı gün,

8-Tarafların imzası.



VI- SONUÇ

Yukarıdaki bölümlerde de bahsedildiği üzere iş sözleşmelerinde öne çıkan hususlardan birisi de (süresi 1 yıl ve daha az olan iş sözleşmelerinde) yazılı olma zorunluluğunun olmaması ve herhangi bir cezai müeyyideye bağlanmamış olmasıdır. Sözleşmelerin yazılı olmaması ister istemez beraberinde birtakım hukuki ihtilafları da getirmektedir. İşçi işveren arası ilişkilerin sağlam bir hukuki zemine oturması açısından sözleşmelerin yazılı düzenlenmelerini zorunlu kılmak birçok problemin çözümüne yardımcı olacaktır.

(*) TT İç Denetim Başkan Yardımcısı

[1] Yrg. 9. HD.’nin, E. 2004/1550, K. 2004/13370 sayılı Kararı.

Hüseyin ÜST
S.M.M.M.
30-01-2009 01:17 AM
Web Sayfasını Ziyeret Edin Tüm Mesajlarını Bul Alıntı Yaparak Cevapla
« Önceki | Sonraki »
Cevapla 



Forum'a Git: