Hoşgeldin Misafir ! (GirişÜye Olun)

İŞVERENCE ÖDENEN ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMLERİ SOSYAL SİGORTA PRİMİ MATRAHINA DAHİL
Konuyu Açan Kişi: hust59®
Cevap Sayısı: 0
Görüntülenme Sayısı: 1750

Cevapla 
 
Değerlendir:
  • 0 Oy - 0 Yüzde
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
İŞVERENCE ÖDENEN ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMLERİ SOSYAL SİGORTA PRİMİ MATRAHINA DAHİL
Yazar Mesaj
hust59®
İmtiyaz Sahibi
*******
Mesajlar: 5,405
Tarih: Jul 2007
Üye no: 4
Nerden: İstanbul / Bolu
Rep Puanı: 26
Mesaj: #1
İŞVERENCE ÖDENEN ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMLERİ SOSYAL SİGORTA PRİMİ MATRAHINA DAHİL
İŞVERENCE ÖDENEN ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMLERİ SOSYAL SİGORTA PRİMİ MATRAHINA DAHİL MİDİR?





Yazar:Serdar GÜNAY(*)
Yaklaşım Dergisi/ Mart 2008 / Sayı: 183



I- GİRİŞ

Sigortacılığın gelişmesi ve SSK’nın yetersiz hizmetleri özel sağlık sigortasının yaygınlaşmasına neden olmuş ve toplu iş sözleşmelerinin bir gereği olarak veya hizmet akdinin bir şartı olarak işverenlerin işçilerinin özel sağlık sigortası primini ödemeleri yaygınlaşmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumu işverenlerin bu ödemelerini ücretin bir unsuru olarak değerlendirmiş ve prime tabi tutmuştur. Yargıtay’ın ise belli şartlarla bu ödemelerin ayni yardım kapsamına sokulabileceği ve prime tabi tutulmayacağı içtihadında olduğu görülmektedir. Kurum uygulaması ve Yargıtay’ın hareket noktası makalemizde incelenerek özel sağlık sigortasının hangi şartlarla prime tabi tutulamayabileceği gösterilmiştir.



II- ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI

Özel Sağlık Sigortası Türk Ticaret Kanunu’nun “Kazaya Karşı Sigorta” bölümünde düzenlenmiş ve 1334. maddesinde tarif edilmiştir. Buna göre, “Kazaya karşı sigorta; sigorta ettirenin maruz kalacağı her hangi bir kaza, hastalık, maddi menfaatlerini haleldar edecek herhangi bir olay, iş kazaları yahut nevi ve mahiyeti muayyen başka bir kaza sebebiyle ölümü veyahut muvakkat veya daimî surette çalışma kudretinden veya imkânından mahrumiyeti halinde gerek sigorta ettirene, gerek mirasçılarına veya yerine geçmiş olanlara ve gerek muayyen veya müteaddit hak sahiplerine muayyen sermaye tediyesini veyahut irat tahsisini bir prim karşılığında sigortacıya yükleyen mukaveledir.

Kaza sigortası bizzat sigorta ettiren kimse tarafından yapılacağı gibi bir veya müteaddit şahıslar lehine olarak diğer kimse tarafından dahi yapılabilir. Bu kabil kazalarda sigortacı zararın bedelden az olduğunu iddia edemez. Kazaya karşı sigorta poliçesi ferden bir veya müteaddit muayyen şahıslar üzerine olabileceği gibi bir heyet, bir cemiyet, bir grup üzerine dahi yapılabilir. Bu takdirde kazaya karşı sigorta olunan kimselerin adlarını göstermeye lüzum yoktur. Meslek veya memuriyetinin zikri kâfidir.

Bu kısımda hüküm bulunmayan hallerde hayat sigortasına müteallik hükümler tatbik olunur. Borçlar Kanunu’nun 112. maddesi hükmü mahfuzdur.”

Yasa üçüncü bir kimse lehine sigorta mukavelesinin de yapılabileceğini düzenlemiş ve

“E) Faydalanan kimselerin hakları:

I - Üçüncü şahıs lehine şart:

Madde-1329: Üçüncü bir şahsın lehine yapılan hayat sigorta mukavelesinden doğan hak ve menfaatleri sigortacıdan talep ve tahsil salâhiyeti doğrudan doğruya o kimseye aittir.

Sigorta mukavelesinde üçüncü şahsın mirasçı sıfatı gösterilmiş olsa bile bu şahıs birinci fıkra hükmü gereğince doğrudan doğruya sigortacıya karşı hak ve menfaatlere sahip olur. Medeni Kanun’un 509. maddesi hükmü mahfuzdur.”

düzenlemesi yapılmıştır.

Bu tanımlardan da anlaşılacağı üzere işverenlerin işyeri sigortalılarına özel sağlık sigortası yaptırması üçüncü şahıs lehine yapılmış hastalık sigortasıdır.



III- SOSYAL SİGORTALAR PRİMİNE ESAS KAZANÇ

A- PRİME ESAS KAZANÇLAR

506 sayılı Yasa’nın 77. maddesine göre;

“Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında:

a) Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,

b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin

brüt toplamı esas alınır.”

Yasa’ya göre ücretlerden tahakkuk esasına göre ilgili olduğu ay için prim alınmaktadır. Prim, ikramiye, idare ve kaza mercilerince alınan karar gereğince bu mahiyetteki ödemelerden ise ödemenin yapıldığı ay için prim alınmaktadır.

B- 4958 SAYILI YASA İLE YAPILAN DÜZENLEME

4958 sayılı Yasa ile 506 sayılı Yasa’nın 77. maddesi 2. fıkrası “Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur.” şeklinde değiştirilmiştir.

C- ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI’NCA YAPILAN DÜZENLEME

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca 506 sayılı Yasa’nın 77. maddesinin verdiği yetki kullanılarak sigorta primi kesilmeyecek olan yemek paraları ile çocuk ve aile zamları tutarı tespit edilmiş ve “Sosyal Yardımlar Tebliğ”i ile duyurulmuştur(1).



IV- İŞVEREN TARAFINDAN ÖDENEN ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI SİGORTA PRİMİNE ESAS KAZANÇ MATRAHINA DAHİL MİDİR?

A- SGK’NIN GÖRÜŞÜ

SSK Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü’nün Yazısı’nda “Halen Kurum uygulamalarına yön veren ve tamamen kanun metni ile paralel hükümler ifade eden, 20.07.1994 tarih ve 21996 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (7) Seri No.lu Tebliğ ile de, yolluklar, çocuk ve aile zamları, ölüm, doğum ve evlenme yardımları ile ayni yardımlar dışında yapılan tüm nakit ödemelerin, sigorta primine esas kazancın tespitinde nazara alınacağı ilgililere duyurulmuştur.

Kaldı ki, daha sonra (06.08.2003 tarihinde) yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun’un 36. maddesi ile 506 sayılı Kanun’un 77. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmiş olup, buna göre anılan fıkrada, primlerin istisna olduğu öngörülen ödemeler yine tek tek sayılmış ve bu ödemelerin dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

Bu bakımdan, işverenlerce özel sağlık şirketlerine ödenen ‘özel sağlık sigortası primleri’nden sigorta primlerinin kesilerek Kurumuma ödenmesi icapetmektedir.”(2) denilerek Kurum uygulaması belirtilmiştir.

Sigorta Primleri Takip ve Tahsilatı Genel Tebliği (Seri No: 7)(3)’nde ise konu ile ilgili olarak “506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 77. maddesinde sigorta primine tabi kazançlar ile istisnaları sayılmıştır. Bu istisnalar arasında sayılmadığı halde izin harçlığı, bayram harçlığı gibi bazı ödemelerin işverenlerce prime tabi tutulmadığı gözlenmiştir.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 77. maddesinde sigorta primine tabi tutulmayacak kazançlar olarak ‘...yolluklar, çocuk ve aile zamları, ölüm, doğum ve evlenme yardımları ile ayni yardımlar’ sayılmıştır. Bunların dışında yapılan tüm nakit ödemelerin, sigorta primine tabi tutulması gerekmektedir.” denilmektedir.

B- YARGITAY İÇTİHADI

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin Kararı’nda konuya Kurum’dan farklı yaklaşıldığı görülmektedir. Karar’da “506 sayılı Yasa’nın 77. madde 1. fıkrasında prim hesabında göz önünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2. fıkrasında ise bunun istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde Sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar. İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler. Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır.”(4) denildikten sonra ayni yardımların özellik gösterdiği belirtilerek evvela ayni yardım tanımlanmıştır. Yargıtay’a göre ayni yardımdan amaç, “sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır. Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı elbise, ayakkabı sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan aynı nitelik taşımasına karşın bu yardımlar yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim yardımı türünden nakitte olabilir.”(5) Bu tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir ve prim hesabında dikkate alınmazlar. Özel sağlık sigortası olarak yapılan ödemelerin sigorta primine esas kazançlara dahil edilmemesi gerekir.

C- AYNİ YARDIMDAN NE ANLAŞILMASI GEREKİR?

Ayn; geniş anlamda, nakit dışında edinilmesi mümkün maddi ve maddi olmayan servet unsurları, Ayni Yardım ise; Sigortalıya eşya biçiminde sağlanmış karşılıklar olarak tanımlanmaktadır(6). Ancak Yargıtay uygulamasında her olaya uygulanabilecek objektif bir ölçüt getirilmek saiki ile ayni yardım genişletici yoruma tabi tutulmuştur(7).

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu Kararı’nda, “Daireler arasındaki uyuşmazlık, herhangi bir sebeple yemek verilmeyen sigortalılara ödenen yemek parasının prim veya ikramiye niteliğinden ziyade bir ücret olup olmadığı merkezinde toplanmaktadır.

O halde; ücret nedir: Ücret genel anlamda, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağ olarak tanımlanmıştır. Anlaşılıyor ki, ücret görülen bir işin karşılığı olmak gerekir ve eşit işe eşit ücret deyimi de ücret niteliğini tamamlayan bir kuraldır. Bu nedenle yemek parasını görülen işin karşılığı değil maddenin istisnaları meyanında ve ücrete dahil edilmeyecek ödemeler arasında yer alan ayni yardım olarak tanımlamak ve yemek yerine bedelinin verilmiş olması da bu yardımın niteliğini değiştirmemek gerekir.”(8) denilerek bazı nakdi ödemelerin neden ayni yardım sayılması gerektiği gösterilmiştir.

D- ÖZEL SAĞLIK SİGORTASI ÖDEMELERİ PRİME TABİ MİDİR?

Gerek 506 sayılı Yasa’da ve gerekse Kurum uygulamasında atıf yapılan 7 Seri No.lu Genel Tebliğ’de sigortalıya yapılan ödemelerden bahsedilmektedir. Oysa özel sağlık sigortası primi işveren tarafından sigorta şirketine ödenen bir meblağdır. Bu nedenle ücretin bir parçası; “görülen işin karşılığı olarak” değerlendirilmemesi gerekir. Bu değerlendirmenin yapılmasının şartı ise tüm sigortalılara özel sağlık sigortası yaptırılmasıdır. İşyerinde çalışan bazı sigortalılara özel sağlık sigortası yapılması, diğer sigortalıların ise bundan mahrum bırakılması halinde bu ödemelerin yapılan işin karşılığı olarak kabul edilmesi ve ücretin bir parçası olarak prime tabi tutulması gerekmektedir.



V- SONUÇ

Özel sağlık sigortası primi ödemeleri SGK tarafından ücretin bir unsuru olarak değerlendirilmekte ve prime tabi tutulmaktadır. Ancak Yargıtay uygulamasında her olaya uygulanabilecek objektif bir ölçüt getirilmek saiki ile ayni yardım genişletici yoruma tabi tutulmuştur. Nitekim Yargıtay’ın son içtihadı ile özel sağlık sigortası primi ödemeleri de “ayni yardım” olarak değerlendirdiği ve prime tabi tutulmaması gerektiği kararını verdiği görülmektedir.

Bu değerlendirmenin yapılmasının hareket noktası ise herhangi bir ödemenin “yapılan işin bir karşılığı” olup olmamasıdır. İşyerindeki tüm sigortalıların özel sağlık sigortası işverence ödenir ise bu durumda bu ödemeyi ayni yardım olarak değerlendirmek mümkündür.

Ancak işyerinde çalışan bazı sigortalılara özel sağlık sigortası yapılması, diğer sigortalıların ise bundan mahrum bırakılması halinde bu ödemelerin yapılan işin karşılığı olarak kabul edilmesi ve ücretin bir parçası olarak prime tabi tutulması gerekmektedir.



(*) Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi

(1) 29.01.2004 tarih ve 25361 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(2) SSK Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü’nün 21.04.2005 tarih ve 230671 sayılı Yazısı.

(3) 20.07.1994 tarih ve 21996 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(4) Yrg. 21. HD.’nin, 05.02.2007 tarih ve E.2006/4180, K.2007/1193 sayılı Kararı.

(5) Yrg. 21. HD.’nin, 05.02.2007 tarih ve E.2006/4180, K.2007/1193 sayılı Kararı.

(6) Ulusal/Uluslararası Çalışma-Sosyal Güvenlik-Hukuk-Ekonomi Sözlüğü, Ankara, SSK Gn.Md., Yayın No: 538, 1992, Cilt 1, s. 139-194

(7) Resul ASLANKÖYLÜ, Sosyal Sigortalar Kanunu Yorumu, Nurol Matbaacılık, Ankara-2003, s. 678

(8) Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun, 24.05.1974 tarih ve 2/6 sayılı Kararı.

Hüseyin ÜST
S.M.M.M.
27-02-2009 11:05 PM
Web Sayfasını Ziyeret Edin Tüm Mesajlarını Bul Alıntı Yaparak Cevapla
« Önceki | Sonraki »
Cevapla 



Forum'a Git: