Hoşgeldin Misafir ! (GirişÜye Olun)

SORU VE CEVAPLARLA HİZMET BİRLEŞTİRME UYGULAMASININ USUL VE ESASLARI
Konuyu Açan Kişi: Y.ERCAN
Cevap Sayısı: 0
Görüntülenme Sayısı: 11128

Cevapla 
 
Değerlendir:
  • 0 Oy - 0 Yüzde
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
SORU VE CEVAPLARLA HİZMET BİRLEŞTİRME UYGULAMASININ USUL VE ESASLARI
Yazar Mesaj
Y.ERCAN
YÖNETİCİ
******
Mesajlar: 18,418
Tarih: May 2008
Üye no: 4845
Nerden: İstanbul
Rep Puanı: 86
Mesaj: #1
SORU VE CEVAPLARLA HİZMET BİRLEŞTİRME UYGULAMASININ USUL VE ESASLARI
I- GİRİŞ

SSK, Bağ-Kur, T.C. Emekli Sandığı ve 506 sayılı Yasa’nın geçici 20. maddesine göre kurulan Emekli Sandıkları olmak üzere bu dört unsur ülkemiz sosyal güvenlik hizmetlerini yürütmektedir. İnsanımız yaşamında geçimini sağlamak üzere bazen işçi, bazen esnaf hatta daha sonra memur da olabilmekte bu durumda da farklı sosyal güvenlik şemsiyeleri altına girebilmektedir.
Her üç sosyal güvenlik kurumunun emeklilik esaslarının farklı farklı oluşunun da etkisiyle sigortalı ve iştirakçilerin kafaları karışmakta ve birden fazla sosyal güvenlik kurumuna prim veya kesenek ödeyerek çalışma halinde en çok da emekli olma zamanında tereddütlere neden olunmaktadır.
Kişinin beş türlü çalışması bile bulunabilir. Yani memurken memuriyetten ayrılarak önce bir bankaya girip 506 sayılı Yasa’nın 20. maddesine göre çalışmış sonra da bir süre yurt dışında çalışarak döndüğünde borçlanma talebinde bulunmuş olabilir. Aynı kişi müteakiben esnaflık yaparak 1479 sayılı Yasa’ya, daha sonra da bir işyerinde hizmet akdine bağlı işçi olarak çalışmış olabilir.
Kanun koyucu işte bu karışıklığı ve tereddütleri engellemek amacıyla birden çok sosyal güvenlik şemsiyesi altında çalışma halinde emeklilik veya yaşlılık aylığının hangi kurum tarafından ne gibi işlemler sonucu bağlanacağı esaslarını “2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumları’na Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunu” vaz ederek ortaya koymuştur.

2829 sayılı Yasa’nın amacı, hiçbir kurumdaki hizmeti aylık bağlanmasına yeterli olmayan sigortalı ve hak sahiplerine aylık bağlanmasını sağlamak ve değişik kurumlardaki hizmetlerin birleştirilerek değerlendirmek yoluyla ziyan olmasını önlemektir.

II- HİZMET BİRLEŞTİRME ESASLARI

Ülkemizdeki dört büyük sosyal güvenlik kurumu Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur, 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesine göre kurulan banka sandıklarında, ülkemiz ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde sigortalı olarak çalışanların hizmet süreleri bu sürelerin çakışmaması şartıyla birleştirilmektedir.

Hizmet birleştirilmesinde;

- Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesine göre kurulan emekli sandıklarına tabi geçen hizmetleri, bu kurumlarca borçlandırılan hizmet süreleri,

- Ülkemiz ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde geçen sigortalı hizmet süreleri,

değerlendirilmekte olup bu süreler:

- Çakışmamak kaydıyla ve

- Hizmet süreleri toplamının aylık bağlanmasına yeterli olması halinde birleştirilir. Bu bakımdan hizmet süreleri toplamının aylık bağlanmasına yeterli olmaması halinde, bu kanun hükümlerinin uygulanmayacağı unutulmamalıdır.

Bir başka deyişle bu yasanın uygulanması bir sosyal güvenlik kurumunda yaşlılık aylığı bağlanmasına yeterli hizmet süresi bulunmadığı ve diğer sosyal güvenlik kurumlarındaki hizmetlerden de faydalanma zorunluluğu hasıl olduğu hallerde söz konusudur. Bu bakımdan hizmet birleştirme talebinin yapılmasında şartlara dikkat etmek gerekmektedir. Birleştirilen hizmetler emekli olmaya yetmiyorsa zaten birleştirilmeyecektir. Ancak süreler birleştirildiğinde emekliliğe hak kazanılıyorsa birleştirme aylığı bağlayacak kurum tarafından gerçekleştirilecektir. Bazen kişinin bir sosyal güvenlik kurumundan emekliliğe hak kazanması halinde daha düşük prim ödeyerek yapmış olduğu diğer bir kurum kapsamındaki hizmetinin birleştirme talebi halinde emekli veya yaşlılık aylığı düşebilir ki buna da dikkat etmek gerekmektedir. Böyle durumdaki bir sigortalının düşük prim ödeyerek geçirdiği hizmetini, daha yüksek prim ödeyerek geçirdiği ve emekli olmasına yeter şartlara sahip olduğu sigortalı hizmetiyle birleştirme hakkını SSK öngörmese de Yargıtay, kararlarında o sigortalının hizmetini birleştirmeme hususunda tercih hakkı bulunduğunu kabul etmektedir.

III- HİZMET BİRLEŞTİRME İLE İLGİLİ SORULARA CEVAPLAR

Soru: Emekliliğe Konu Kişinin Hizmetleri Hangi Kurumda Birleştirilecek Yani Hangi Kurum Yaşlılık Aylığı Veya Emekli Aylığı Bağlayacaktır?

Cevap: 2829 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre birleştirmeye konu olan hizmetleri değerlendirerek aylık bağlayacak kurum, kişinin prim veya kesenek ödeyerek geçirdiği son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumdur. Şayet hizmet süreleri eşit ise bu kere eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir. İlgili maddede öngörülen yedi yıllık fiili hizmet süresinin tespitinde esas, “takvim yılı” değil çalışılan ve primi ödenmiş fiili hizmet yılı olmaktadır. Son yedi yıl kavramının içinde çalışılmayarak prim ödenmeyen günler dâhil değildir.

Ancak, malûllük, ölüm, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’na göre yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi hallerinde ilgililere hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır.

Birleştirilen hizmetlere ait ilgili sosyal güvenlik kurumlarının yazı asıllarının ilgililerin emekliye sevk edilmesi sırasında emeklilik belgeleri ile ilgili sosyal güvenlik kurumuna gönderilmesi yeterli olmaktadır.

İlgilinin emekli olacağı ya da aylık bağlanacağı kuruma hizmetinin geçtiği diğer kurum ve sandıklara tabi geçen hizmetleri bu kurumlarca ilgililerin isteğine göre değil aylık bağlayacak kurumun istemesi halinde bu kuruma bildirilir.

Bu nedenle, sigortalı çalışanlar emeklilik taleplerini bu kurala göre emekli olmaları gereken sosyal güvenlik kurumuna yapmaları gerekmektedir.

Soru: Hizmet Birleştirme Nasıl Yapılmaktadır?

Cevap: Emekli olmak için başvurulan tarihten geriye doğru çeşitli kurumlardaki çalışma ve üyelik sürelerinin aynı zamana denk gelmeyen, çakışmayan süreleri birleştirilir.

Üç büyük sosyal güvenlik kurumundan veya 506 sayılı SSK Kanunu’nun geçici 20. maddesine göre kurulmuş sandıklardan prim veya kesenek ödenmiş son yedi yılda en fazla hizmetinin geçtiği sosyal güvenlik kurumun şartlarına göre emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanmaya hak kazanmış olması durumunda kişinin başvurduğu bu kurumca yapılacak hizmet süresini gösterir belge talebi sonucu bu kurumlara tabi olarak geçirilen süreler birleştirilir.

Örneğin, Emekli Sandığı’na yapılacak başvuru sonucu bu kurum kendisine tabi iken çeşitli nedenlerle görevlerinden ayrılan ve son defa SSK, Bağ-Kur veya 506 sayılı SSK Kanunu’nun geçici 20. maddesi ve tabi kurumlarda çalışanların Emekli Sandığı’na tabi hizmetlerin birleştirilme işlemlerinin gecikmemesi amacıyla Emekli Sandığı’na tabi tüm hizmetlerinin aylık artış seyirlerini gösterir şekilde tanzim olunacak hizmet belgesinin, Emekli Sandığı’na borçlanmış olanların, bu borçlanmalara ait tahsilâtı gösterir listenin, askerliğini yedek subay olarak yapanların, askerlik dönemlerinin emekliliğe esas süreyle ilişkin bilgileri ilgililerin görev yaptıkları kurum ve kuruluşlardan toplamaktadır. Keza Emekli Sandığı Diğer kurumlardan yaşlılık veya emekli aylığı alacakların ise o kurumlarca yapılacak taleplere cevaben ilgilinin hizmetleri bildirilmektedir.

Yine örneğin, SSK veya Bağ-Kur’da diğer sosyal güvenlik kurumlarına tabi geçen hizmet surelerinin diğer sosyal güvenlik kurumlarından istenilmesi yoluyla hizmet birleştirme işlemleri yapılır.

Son yedi yılda Sosyal Sigortalar Kurumu’na daha çok prim ödeyenlerin Emekli Sandığı’na tabi hizmetlerinin veya Bağ-Kur’a tabi hizmetlerinin Sosyal Sigortalar Kurumu’na tabi hizmetleri ile birleştirilebilmesi için son defa prim ödedikleri Sigorta Müdürlüğü’ne başvurmaları gerekmektedir.

Soru: Emekliliğe Esas Sigortalılık Başlangıç Süresi Neye Göre Tespit Edilecektir?

Cevap: Sigortalılık süresinin başlangıcı kurumlardan herhangi birine ilk defa sigortalı olunan tarihtir. Ancak bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kazai rüşt kararı almak suretiyle Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı’na tabi ve öğrenimleri ile ilgili görevlere atananlar haricindekiler için sigortalılık sürelerinin başlama tarihi, 18 yaşını doldurdukları tarih kabul edilir.

Soru: Birleştirmeye Esas Hizmet Süreleri Nasıl Toplanır?

Cevap: Birleştirilecek hizmet süreleri toplamına; itibari hizmet süreleri ile prim ödenmemiş süreler katılmaz. Ay üzerinden hesaplanan hizmet sürelerinin güne çevrilmesinde her ay 30 gün, gün üzerinden hesaplanan hizmet sürelerinin aya çevrilmesinde de her 30 gün 1 ay sayılır.

Hizmet birleştirmede sonunda bağlanacak aylıklar hakkında Kurumlar arası hesaplaşma yapılır. Bu Kanun uyarınca bağlanan aylıklardaki kurum hisselerinin tespitinde, kurumların her birine tabi olarak geçen hizmet sürelerinin, birleştirilen hizmet süreleri toplamına oranı esas alınır.

Soru: Hizmet Birleştirmede İsteğe Bağlı Bağ-Kurlu Olarak Borçlanılan Süreler Hesaba Katılır mı?

Cevap: 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu’na 2229 sayılı Kanunla eklenen ve 2654 sayılı Kanunla değişik ek geçici 4. madde hükmü uyarınca borçlanılan hizmet süreleri, Bağ-Kur tarafından bağlanacak aylıklar hariç, diğer kurumlarda geçen hizmet süreleri ile birleştirilmez.

Soru: Hizmet Birleştirilerek SSK’nın Yaşlılık Aylığı Bağlayacağı Durumlarda Memur Olarak Çalışılan Dönemde Hak Kazanılan Emekli Sandığı Kanunu’nun 32-37 Maddeleri Arasında Düzenlenmiş Fiili Hizmet Zammı Süreleri SSK’ca Değerlendirilir mi?

Cevap: Hizmet birleştirilerek SSK’nın yaşlılık aylığı bağlayacağı durumlarda SSK, ilgilinin memur olarak çalıştığı dönemde görevi itibariyle 5434 sayılı Kanun’un 32. maddesindeki düzenleme kapsamındaki çalışmalarına dair hak kazandığı Emekli Sandığı’nca bildirilen fiili hizmet zammı süreleri SSK’ca hem sigortalılık süresi hem de prim ödeme gün sayısı bakımından değerlendirilir.

Soru: Hizmet Birleştirmenin Uygulanmayacağı Haller Nelerdir?

Cevap:Bileştirmenin uygulanmayacağı haller bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi, malûlen emeklilik, ölüm aylığı, re’sen emeklilik, süresi kanunla belirli görevlere atanmadır. Ölüm aylığı en son prim ödenen kurumdan bağlanır.

Soru: Hangi Süreler Hizmet Birleştirmede Kullanılmaz?

Cevap: Kurumlarda geçen ve zaman bakımından çakışan süreler, primi ödenmeyen sigortalılık süreleri, itibari hizmet süreleri dikkate alınmayacağı gibi kaza-i rüşt kararı aldırarak 18 yaşını doldurmadan evvel memuriyete başlayanlar haricinde 18 yaşını doldurmadan önceki süreler dikkate alınmaz. Memur olarak çalışıldığından Emekli Sandığı’na ait olup 5434 sayılı Yasa’nın 117. maddesine göre zamanaşımına uğrayan hizmet süresi, hizmet birleştirmede kullanılamaz. Ancak bu kesenekler yeniden Emekli Sandığı’na ödenerek hizmet birleştirmede kullanılabilir.

Bir Kurum’dan malullük aylığı alırken diğer kuruma prim ödeyerek yapılan çalışma süreleri de birleştirilmez. Zira bu süreler sosyal güvenlik destek primi ödeyerek geçirilmeleri gereken sürelerdir. Önceki kurumdan aldığı aylık devam eder.

Soru: Sosyal Güvenlik Destek Primi Ödenerek Geçirilen Süreler Hizmet Birleştirmede Esas Alınır mı?

Cevap: SSK veya Bağ-Kur kapsamında Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenerek geçirilmiş hizmet süreleri, bu Kanuna göre sigortalılık süresinden sayılmaz ve 24.05.1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.

Soru: İhya Edilen Hizmetler Hizmet Birleştirmede Esas Alınır mı?

Cevap: 506 sayılı Kanun’un ek 14. maddesine göre ihya edilen hizmetler de, yapılacak hizmet birleştirmelerinde nazara alınır.

Soru: 506 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre Yaşlılık Aylığı Tahsisinde Karşılığında T.C. Emekli Sandığı’ndan Maluliyet Aylığı Bağlanan 5434 Sayılı Kanun’a Tabi Hizmet Süresi 2829 Sayılı Yasa Kapsamındaki Hizmet Birleştirilmesinde Göz Önünde Tutulacak Mıdır?

Cevap: 506 sayılı Kanun hükümlerine göre yaşlılık aylığı tahsisinde, sigortalının T.C. Emekli Sandığı’ndan maluliyet aylığı alması halinde 2829 sayılı Kanun hükümleri çevresinde hizmetlerin birleştirilmesinde T.C. Emekli Sandığı’ndan maluliyet aylığı bağlanmasında nazara alınan söz konusu hizmet sürelerinin, son 7 yıllık fiili hizmet süresinin fazla olanının 506 sayılı Kanun kapsamında bulunması şartıyla hizmetlerinin birleştirilmesinde nazara alınması gerekir.

Soru: Hizmet Birleştirme Sonucu Emekli Sandığı’nca Bağlanacak Emekli ikramiyesi Nasıl Hesaplanacaktır?

Cevap: Son defa T.C. Emekli Sandığı’na tabi görevlerden emekliye ayrılan ve 2829 sayılı Kanun’a göre birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, T.C. Emekli Sandığı’na tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir.

Ancak, ilgililere, her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş süreler, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz.

Ayrıca, son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca aylık bağlananlara, emekli oldukları son görevlerinden dolayı ilgili bulundukları sosyal güvenlik kurumu Kanunu’nun emekli ikramiyesine veya iş Kanunu’nun kıdem tazminatına ilişkin hükümleri uygulanır.

Soru: Askerlik borçlanma süresi son yedi yılın hesabına dahil edilir mi?

Cevap: Askerlik borçlanma süresi ödeme tarihi son yedi yılın içinde de gerçekleşse son yedi yılın hesabına değil, fiilen gerçekleştirildiği döneme ait kabul edilir. Aksi halde askerlik borçlanmasının yapıldığı dönemde çalışmanın da sürdüğü göz önüne alındığında aynı günün iki çalışma günü olarak kabulüne yol açılmış olurdu.

Şevket TEZEL

Muhasebe ve Mevzuat Grubu

Hüseyin Ust Mevzuat Forumu Facebook Sayfası

Kişisel Blog Sayfam
22-09-2008 11:01 PM
Web Sayfasını Ziyeret Edin Tüm Mesajlarını Bul Alıntı Yaparak Cevapla
« Önceki | Sonraki »
Cevapla 


Forum'a Git: